Związek Zawodowy Maszynistów Kolejowych w Polsce

W numerze o skutecznych działaniach ZZM, ważnych decyzjach dla branży kolejowej i wydarzeniach, które pokazują siłę naszej kolejarskiej społeczności.

📌 Przeczytacie m.in. o:

🔹 podsumowaniu IX kadencji ZZM.
🔹 wyborze Leszka Miętka do rady nadzorczej PKP Cargo,

🔹 podwyżkach wywalczonych w SKM Warszawa,
🔹 strategicznej współpracy PKP Cargo z MON,
🔹 europejskich rozmowach o przyszłości zawodu maszynisty,
🔹 przygotowaniach do XXVII Turnieju Piłki Nożnej Maszynistów,

To wydanie pełne jest konkretów, ważnych tematów i ludzi, którzy każdego dnia tworzą polską kolej.

Jak budować nowoczesną kolej i zachęcić młode pokolenie do związania swojej przyszłości właśnie z tą branżą?

W dniach 18–20 maja w Spale odbyło się I Forum Młodych Kolejarzy – wydarzenie poświęcone wyzwaniom stojącym przed młodym pokoleniem pracowników branży kolejowej. Forum zgromadziło blisko 200 młodych pracowników branży kolejowej z całego kraju, a także przedstawicieli różnych spółek, instytucji i organizacji związanych z transportem szynowym. W programie wydarzenia znalazły się debaty, warsztaty i panele poświęcone m.in. bezpieczeństwu ruchu kolejowego, nowym technologiom, organizacji pracy, rozwojowi zawodowemu oraz zmianom pokoleniowym zachodzącym w branży. Jednym z wiodących tematów była również rola organizacji związkowych i budowanie zaangażowania młodego pokolenia pracowników kolei.

Gośćmi forum byli także przedstawiciele Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce – Prezydent Leszek Miętek oraz Wiceprezydent Daniel Biernacik. Obaj wzięli udział w panelach poświęconych działalności związkowej, warunkom pracy oraz wyzwaniom, wobec których stają dziś młodzi kolejarze.

O tych właśnie wyzwaniach, o roli i postrzeganiu pracowników kolei, o miejscu związków zawodowych w branży oraz przyszłości zawodu maszynisty rozmawiamy z Prezydentem ZZM Leszkiem Miętkiem oraz Wiceprezydentem ZZM Danielem Biernacikiem.

– Podczas forum sporo mówiono o młodym pokoleniu kolejarzy i ich miejscu w branży. Czy młodzi ludzie rzeczywiście chcą dziś angażować się także w działalność związkową?

Leszek Miętek: Oczywiście, że chcą. Problem polega raczej na tym, że wiele organizacji nadal nie bardzo potrafi znaleźć właściwą formułę dla takiego zaangażowania. Młodzi ludzie nie mogą być w związku zawodowym jedynie obserwatorami czy dodatkiem do struktury. Nie można ich zamykać w jakichś gettach młodzieżowych, komisjach czy podkomisjach dla młodych. Oni muszą mieć realny wpływ na to, jak wygląda organizacja, w jaki sposób jest zarządzana, jak prowadzi komunikację, jak walczy o prawa pracowników i o godne warunki zatrudnienia.

Takiego doświadczenia nie da się zdobyć siedząc na ławce rezerwowych i przyglądając się z boku negocjacjom, protestom czy kampaniom społecznym. Jeżeli chcemy budować nowoczesny ruch związkowy i nowoczesną kolej, młode pokolenie musi uczestniczyć w tym wszystkim realnie, a nie symbolicznie.

Dziś młodzi członkowie naszego związku uczestniczą m.in. w pracach eksperckich, konsultacjach legislacyjnych, opiniowaniu projektów aktów prawnych, działaniach medialnych czy kampaniach społecznych związanych z bezpieczeństwem i warunkami pracy na kolei. I właśnie tak powinno to wyglądać.

Daniel Biernacik: Młodzi ludzie bardzo szybko wyczuwają, czy ktoś traktuje ich poważnie, czy jedynie próbuje stworzyć wizerunek „organizacji otwartej na młodych”. Jeżeli młody pracownik widzi, że może realnie uczestniczyć w dyskusjach, rozwijać się, zdobywać doświadczenie i mieć wpływ na działania organizacji, wtedy zaczyna się naprawdę angażować. To dotyczy zarówno samej kolei, jak i działalności związkowej.

Dla młodego pokolenia bardzo ważna jest dziś również autentyczność. Oni chcą widzieć sens działania i wiedzieć, że ich głos rzeczywiście coś znaczy. Dlatego tak ważne jest tworzenie przestrzeni do współpracy i budowania odpowiedzialności za środowisko kolejowe jako całość.

– Podczas forum pojawił się m.in. temat warunków pracy i organizacji czasu pracy. Co dziś jest największym wyzwaniem dla młodego pokolenia kolejarzy w tym względzie?

Daniel Biernacik: Jednym z największych problemów jest dziś zderzenie wyobrażeń o pracy na kolei z rzeczywistością tej pracy. Młodzi ludzie bardzo często przychodzą do branży z dużym zainteresowaniem koleją, z pasją, z dużą motywacją i technologicznym zaciekawieniem. Natomiast w praktyce wszystko to wiąże się z olbrzymią odpowiedzialnością, nieregularnym trybem pracy, koniecznością utrzymywania wyostrzonej koncentracji przez długie godziny i bardzo dużym obciążeniem psychicznym.

W przypadku maszynistów czas pracy to nie tylko grafik czy liczba godzin wpisanych do harmonogramu. To przede wszystkim realny czas spędzony za nastawnikiem, wymagający skupienia, odpowiedzialności i ciągłej gotowości do podejmowania decyzji wpływających na bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Tego często nie widać z zewnątrz.

Dlatego tak ważne są dziś kwestie związane z organizacją pracy, bezpieczeństwem i regulacjami dotyczącymi czasu pracy maszynistów. Młodzi ludzie chcą pracować odpowiedzialnie, rozwijać się i wiązać swoją przyszłość z koleją, ale oczekują też stabilności, przewidywalności i godnych warunków zatrudnienia.

Leszek Miętek: Musimy sobie jasno powiedzieć jedną rzecz – nowoczesnej kolei nie da się budować wyłącznie poprzez inwestycje w infrastrukturę czy nowy tabor. Fundamentem każdej kolei są ludzie. Jeżeli branża nie stworzy warunków, które pozwolą zatrzymać młodych pracowników, to za kilka czy kilkanaście lat będziemy mieli bardzo poważny problem kadrowy.

Kolej to nie jest przypadkowa praca, do której można wejść na chwilę i po miesiącu odejść gdzie indziej. To nie jest kiosk czy ciastkarnia, gdzie można kogoś przysposobić do wykonywania pracy w dobę czy dwie. To są lata skomplikowanych szkoleń, zdobywania doświadczenia i – tak jak mówił Daniel – ogromna odpowiedzialność. Dlatego pracownik musi mieć poczucie stabilności, bezpieczeństwa i szacunku. Bez tego żadna nowoczesna kolej po prostu nie będzie funkcjonować, ani nie będzie napływu młodych ludzi do branży. Do tego zaś niezbędny jest dialog społeczny i adekwatna postawa władz i zarządów spółek.

– Czy młode pokolenie nadal potrzebuje dziś związków zawodowych? Często można spotkać się z opinią, że współczesny świat opiera się raczej na indywidualnym rozwoju i osiągnięciach niż działaniach wspólnotowych.

Leszek Miętek: To jest, według mojej oceny, jeden z największych błędów współczesnego myślenia o rynku pracy i relacjach społecznych. Oczywiście, każdy człowiek chce się rozwijać indywidualnie, budować własną pozycję, kompetencje czy karierę i nie ma w tym niczego zdrożnego. Jednak problem polega na tym, że w pojedynkę pracownik zawsze, poza jakimiś zupełnie wyjątkowymi sytuacjami, stoi na słabszej pozycji wobec zarządów firm, kierownictwa instytucji czy nawet wobec mechanizmów rynkowych.

Związek zawodowy jest zaś narzędziem budowania wspólnoty interesów, bezpieczeństwa i wzajemnego wsparcia. Szczególnie w takich branżach jak kolej, gdzie odpowiedzialność jednego człowieka wpływa na bezpieczeństwo tysięcy innych osób. Tutaj nie da się wszystkiego sprowadzić wyłącznie do indywidualnych ambicji czy osobistego sukcesu. Maszyniści nie mogą się ścigać przecież na torach, ani konkurować dyspozycyjnością czy nadwyrężać organizm, śrubując jakieś statystyki. To jest absolutnie niedopuszczalne i w sposób oczywisty groźne. I to przecież nie kto inny jak związki zawodowe wprowadzają stosowne korekty organizacyjne, prawne i regulaminowe tam, gdzie nie ma miejsca na proste rynkowe zagrania.

Pamiętajmy też, że kolejarz uzwiązkowiony to jest wielki plus nie tylko dla samego ruchu pracowniczego, ale dla całego środowiska. Taki pracownik jest bardziej świadomy, bardziej zainteresowany sprawami firmy, lepiej rozumie mechanizmy funkcjonowania branży i swoją własną rolę w całym systemie. To buduje odpowiedzialność, kompetencje i poczucie współuczestnictwa, a tym samym sprawczości. Przecież to jest postawa przydatna i ze wszech miar pożyteczna na wszystkich poziomach, nie tylko dla tej czy innej organizacji związkowej, ale dla firmy, a nawet w wymiarze takim ogólnospołecznym, obywatelskim.

Daniel Biernacik: Wbrew obiegowym opiniom, młodzi ludzie wcale nie odrzucają idei wspólnotowości. Oni po prostu bardzo źle reagują na sztuczność, hierarchiczność i pozorowane działania. Jeżeli widzą autentyczną organizację, realne działania i odważnych ludzi, którzy rzeczywiście walczą o ważne sprawy, to chcą się angażować.

Oprócz tego proszę zwrócić uwagę, że dla wielu młodych pracowników związek zawodowy staje się dziś nie tylko miejscem obrony praw pracowniczych, ale również przestrzenią wymiany doświadczeń, zdobywania wiedzy i budowania relacji środowiskowych. Szczególnie na kolei, gdzie doświadczenie starszych pracowników nadal ma ogromną wartość i nie da się go zastąpić samą technologią czy procedurami.

Trzeba też pamiętać, że na kolei mówimy o zawodach obciążonych ogromną odpowiedzialnością – również odpowiedzialnością prawną. Maszynista czy inny pracownik związany z bezpieczeństwem ruchu kolejowego funkcjonuje niekiedy pod ciężką presją. W razie wypadku czy zdarzenia będzie musiał mierzyć się nie tylko z konsekwencjami psychicznymi, ale również z postępowaniami wyjaśniającymi, czasem z prokuratorem czy procedurami śledczymi. To są bardzo poważne sprawy i trudne do samodzielnego udźwignięcia okoliczności. Rolą związku zawodowego jest także tworzenie sieci bezpieczeństwa dla swoich członków – zarówno pod względem prawnym, organizacyjnym, jak też swoistej sieci wzajemnego koleżeńskiego i psychologicznego wsparcia, które można uzyskać od koleżanek i kolegów.

Leszek Miętek: Kolej od zawsze była oparta na odpowiedzialności, zaufaniu i współpracy. I moim zdaniem właśnie dlatego związki zawodowe nadal będą potrzebne; żadna propaganda tego nie zmieni. Nowoczesna kolej nie utrzyma stabilności wyłącznie na indywidualizmie i konkurencji wszystkich ze wszystkimi. Potrzebna jest jeszcze wspólnota i poczucie, że pewnych spraw pilnujemy razem i że jesteśmy skuteczni.

18 maja 2026 r. w Warszawie odbyły się obrady Rady Krajowej Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce nowej, X kadencji.

Otwierając obrady, Prezydent ZZM Leszek Miętek pogratulował nowo wybranym członkom Rady Krajowej, podkreślając znaczenie posiedzenia poprzedzającego X Krajowy Zjazd Delegatów ZZM.

W trakcie obrad omawiane są najważniejsze sprawy organizacyjne Związku dotyczące nowej kadencji, przygotowań do zjazdu oraz bieżącej działalności ZZM.

Szanowne Koleżanki i Koledzy!

Dobiegło końca głosowanie w wyborach przedstawiciela załogi do Rady Nadzorczej PKP Cargo S.A. Bez względu na ostateczny wynik już dziś chcę Wam serdecznie podziękować za ogromną mobilizację, za udział w głosowaniu, za wszystkie rozmowy, trudne niekiedy dyskusje, wsparcie i zaufanie okazane w ostatnich tygodniach.

Dziękuję wszystkim Koleżankom i Kolegom, którzy mimo bardzo trudnej sytuacji spółki nie poddają się apatii i zniechęceniu. PKP Cargo przechodzi dziś przez najpoważniejszy kryzys w swojej historii, ale właśnie w takich momentach szczególnego znaczenia nabiera wspólnota i zjednoczenie, odpowiedzialność za przyszłość naszej firmy oraz naszych miejsc pracy.

Ostatnie miesiące były czasem bardzo intensywnych działań – protestów, interwencji, rozmów i negocjacji prowadzonych na wielu poziomach. Dziś nadal walczymy o przyszłość PKP Cargo, o utrzymanie zdolności operacyjnych spółki, o miejsca pracy oraz o godne warunki zatrudnienia. Równolegle trwają niezwykle ważne negocjacje dotyczące nowego Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy. Wiem, że wielu pracownikom towarzyszy dziś wielka niepewność. Tym bardziej dziękuję za każdy przejaw Waszego zaangażowania i wiary w to, że warto dalej działać i walczyć o przyszłość naszej spółki.

Jeszcze raz serdecznie dziękuję wszystkim za udział w wyborach i poparcie mojej kandydatury.

Leszek Miętek

Prezydent Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce

Na początku bm. (6–7 maja) w Belgii odbyła się specjalna konferencja organizowana przez Europejskie Stowarzyszenie Kolejowych Przewoźników Towarowych (ERFA – European Rail Freight Association). Organizacja ta powstała w 2002 roku i należy dziś do najważniejszych europejskich gremiów reprezentujących prywatnych oraz niezależnych przewoźników kolejowych działających w sektorze transportu towarowego.

Konferencja poświęcona była przede wszystkim przyszłości europejskiego transportu towarowego, rozwojowi przewozów intermodalnych, przepustowości infrastruktury kolejowej oraz wyzwaniom związanym z funkcjonowaniem rynku kolejowego w Unii Europejskiej.

ERFA aktywnie uczestniczy w procesach konsultacyjnych i legislacyjnych prowadzonych na poziomie Unii Europejskiej, współpracując m.in. z Komisją Europejską oraz Europejską Agencją Kolejową. Organizacja odgrywa również istotną rolę w dyskusjach dotyczących liberalizacji rynku kolejowego, przewozów transgranicznych, interoperacyjności oraz przyszłych regulacji dotyczących funkcjonowania sektora kolejowego w Europie.

W konferencji uczestniczył m.in. Wiceprezydent Związku Zawodowego Maszynistów Kolejowych w Polsce, Daniel Biernacik.

Europejskie regulacje dla maszynistów coraz bliżej

Jednym z ważniejszych tematów, które zostały poruszone podczas konferencji był postęp prac nad nowymi europejskimi regulacjami dotyczącymi zawodu maszynisty oraz funkcjonowania kolejowego ruchu transgranicznego.

ZZM konsekwentnie zabiega podczas tego typu spotkań o to, aby przyszłe rozwiązania uwzględniały bezpieczeństwo ruchu kolejowego, realia pracy maszynistów oraz kwestie związane z odpowiedzialnością i warunkami wykonywania zawodu. Są to kwestie niezwykle ważne także z punktu widzenia prowadzonej przez Związek działalności na poziomie krajowym.

Jak podkreśla Wiceprezydent Daniel Biernacik, dyskusja dotyczy dziś m.in. ujednolicenia wymagań zdrowotnych dla maszynistów w całej Unii Europejskiej, zasad uznawania uprawnień i świadectw, znajomości taboru oraz organizacji pracy przy przewozach międzynarodowych.

– W praktyce oznacza to możliwość stworzenia wspólnych europejskich standardów dotyczących wykonywania zawodu maszynisty. Obecnie wiele procedur i wymagań różni się w zależności od kraju, co utrudnia organizację ruchu transgranicznego i powoduje liczne problemy operacyjne – opisuje Biernacik.

Dyskutowane rozwiązania dotyczą również kwestii językowych oraz stworzenia wspólnego europejskiego systemu ewidencji uprawnień maszynistów. Część środowisk opowiada się także za dalszym ujednolicaniem zasad komunikacji w ruchu międzynarodowym.

– Proces ten musi jednak uwzględniać nie tylko interes rynku i przewoźników, ale przede wszystkim zapewniać bezpieczeństwo ruchu kolejowego. Trzeba brać pod uwagę realne warunki pracy maszynistów. Dlatego tak istotna jest obecność przedstawicieli naszego środowiska podczas tego typu europejskich konsultacji i negocjacji – dodał Wiceprezydent ZZM.

Czas pracy maszynistów a odpoczynek

Kolejnym bardzo ważnym i jednocześnie spornym obszarem prowadzonych obecnie prac są zagadnienia związane z czasem pracy oraz rzeczywistym odpoczynkiem maszynistów wykonujących przewozy międzynarodowe.

Część środowisk postulujących pełną liberalizację rynku kolejowego dąży do maksymalnego „uelastycznienia” przepisów dotyczących organizacji pracy, co rodzi poważne zagrożenia zarówno dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego, jak i bezpieczeństwa samych pracowników.

– Nie może być tak, że czas spędzony na wielogodzinnych przejazdach pomiędzy miejscami wykonywania pracy będzie traktowany jako odpoczynek. Maszynista dojeżdżający do lokalizacji, w której ma podjąć służbę, jest w pracy. Nie prowadzi pociągu, ale pozostaje w dyspozycji pracodawcy. Realny odpoczynek oznacza możliwość regeneracji, snu i swobodnego funkcjonowania przed kolejną służbą. Nasze postulaty w tym zakresie wybrzmiewają nie od dziś i są one traktowane bardzo poważnie. W naszym mniemaniu tu nie może być przestrzeni do żadnych niejednoznaczności, to są zbyt poważne sprawy – podkreśla Wiceprezydent ZZM.

Dyrektywa czy rozporządzenie?

Jak wskazuje Daniel Biernacik, coraz więcej sygnałów płynących z poziomu europejskiego wskazuje na to, że nowe przepisy mogą zostać przyjęte nie w formie dyrektywy, lecz rozporządzenia.

– Różnica ma ogromne znaczenie praktyczne. Dyrektywa wymaga bowiem wdrożenia przez poszczególne państwa członkowskie poprzez zmiany w krajowych przepisach, co często trwa wiele lat. Rozporządzenie obowiązuje natomiast bezpośrednio na terenie całej Unii Europejskiej i może wejść w życie znacznie szybciej. To zaś oznacza, że obecny etap prac i konsultacji ma ogromne znaczenie. Rozwiązania przyjęte na poziomie europejskim mogą bowiem bardzo szybko objąć również Polskę – podkreśla Wiceprezydent ZZM.

Sukces naszej organizacji w SKM Warszawa – porozumienie kończące spór zbiorowy podpisane. Będą podwyżki!

Po tygodniach rokowań nasza organizacja międzyzakładowa działająca w SKM Warszawa zawarła z pracodawcą porozumienie kończące spór zbiorowy. Efektem rozmów są podwyżki płac oraz dodatkowe wynagrodzenie dla pracowników spółki. W dzisiejszym spotkaniu uczestniczył m.in. Wiceprezydent ZZM Sławomir Centkowski.

14 maja 2026 r. w stołecznej Szybkiej Kolei Miejskiej zawarte zostało porozumienie kończące spór zbiorowy.

Przewodniczący Paweł Wójcicki zapowiada, że kierowana przez niego organizacja będzie monitorowała działania zarządu i dopilnuje terminowego wdrożenia uzgodnionych zapisów, w tym zmian w Regulaminie Wynagradzania oraz przygotowania aneksów do umów o pracę.

Jednocześnie strona związkowa wystąpiła do pracodawcy z wnioskiem o rozpoczęcie prac nad Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy. W ocenie organizacji związkowych jest to konieczny krok w kierunku uporządkowania zasad wynagradzania, stabilizacji warunków zatrudnienia oraz stworzenia trwałych mechanizmów dialogu społecznego w spółce.